Justitie en mensenrechten

Het rechtssysteem zorgt ervoor dat onze rechten gerespecteerd worden, maar kan ze ook soms schenden. Of het nu is door een gebrek aan middelen of door de mensenrechten niet juist toe te passen, de hoven en rechtbanken kunnen een impact hebben op onze uitoefening van mensenrechten.

In België is vooral de lange duur van gerechtelijke procedures problematisch. Hiervoor werd ons land al meermaals veroordeeld door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Wat zijn mijn rechten?

Iedereen heeft recht op een eerlijk proces. Dit houdt een openbare en eerlijke behandeling van je zaak in, binnen een redelijke termijn en door een onpartijdige, onafhankelijke rechterlijke instantie.

Elk mens heeft daarnaast bepaalde rechten wanneer hij of zij zich verdedigt voor een rechterlijke instantie: vermoeden van onschuld, juridische bijstand of, bijvoorbeeld, de mogelijkheid om de tegenpartij of het openbaar ministerie tegen te spreken.
Deze garanties zijn essentieel in een democratische samenleving. Als ze niet worden gerespecteerd, heeft iedereen  het recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel om deze schending van zijn of haar rechten aan te vechten.

Wat doet het FIRM?

Het FIRM waakt erover dat België zijn verplichtingen nakomt en verzekert de opvolging van veroordelingen van België door het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.

Het FIRM heeft geen individuele klachtbevoegdheid en biedt dus geen rechtstreekse hulp aan mensen die een advocaat zoeken of een klacht willen indienen.

Welke andere instanties beschermen mijn rechten?

De hoven en rechtbanken zorgen er in principe zelf voor dat de mensenrechten gerespecteerd worden. Als een rechtbank (vredegerecht, politierechtbank, rechtbank van eerste aanleg, arbeidsrechtbank of ondernemingsrechtbank) jouw rechten niet heeft gerespecteerd, kan je vaak nog in beroep gaan (naargelang het geval, bij de rechtbank van eerste aanleg, het arbeidshof of het hof van beroep), of kan je een voorziening indienen bij het Hof van Cassatie. In dat geval is het heel belangrijk om je te laten bijstaan door een advocaat. Juridische bijstand is ook beschikbaar voor wie geen advocaat kan betalen.

Voor bepaalde meer structurele problemen kun je je ook wenden tot de Hoge Raad voor de Justitie . Deze oefent controle uit over de werking van justitie, geeft adviezen en doet bevragingen. De raad behandelt ook klachten over de werking van justitie. 

Bekijk ook dit overzicht van officiële instellingen in België die u gratis advies en informatie over uw rechten kunnen geven.

naar boven