FIRM vraagt duidelijker wettelijk kader voor bedrijven en mensenrechten

Het Federaal Instituut voor de Rechten van de Mens (FIRM) vraagt een duidelijk wettelijk kader om bedrijven erover te doen waken dat de mensenrechten in hun productie- en toeleveringsketen gerespecteerd worden. Het staat dan ook positief tegenover het voorstel om een zorg-, en verantwoordingsplicht in de Belgische wetgeving op te nemen, al moet het wetsvoorstel volgens het FIRM op bepaalde punten nog aangescherpt worden. 

Heel wat Belgische bedrijven zijn wereldwijd actief en handelen op een correcte manier en met de beste intenties. Als in de productie- en toeleveringsketen van een bedrijf de mensenrechten toch worden geschonden, bijvoorbeeld door onderaannemers bij de productie van kledij of voedsel, of bij de ontginning van grondstoffen, is het momenteel niet eenvoudig het bedrijf daarvoor verantwoordelijk te stellen. Hier komt verandering in als België een zorg- en verantwoordingsplicht opneemt in de wet. Het FIRM stelde een advies op over het wetsvoorstel dat momenteel op tafel ligt.

Wat houdt een zorgplicht in voor ondernemingen?

Het wetsvoorstel vraagt de grootste ondernemingen een plan op te stellen dat de maatregelen opsomt waarmee deze zorgplicht in de praktijk zal worden gebracht. Het legt ook sancties op wanneer bedrijven de wet niet naleven.

Volgens het FIRM is het een goede zaak dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen grote bedrijven en kmo’s en dat er rekening mee wordt gehouden of ondernemingen wel of niet actief zijn in een risicosector of -regio. Deze gedifferentieerde aanpak voldoet ook aan de VN-richtlijnen inzake bedrijven en mensenrechten. 

Het wetsvoorstel voorziet een zorgplicht voor alle ondernemingen. Maar wat dit precies inhoudt, moet volgens het FIRM nog gepreciseerd worden. “Grote bedrijven zouden verplicht worden om een plan op te stellen met maatregelen om mensenrechtenschendingen te voorkomen. Dat is positief. Maar wat moet dan exact in dat plan komen? Hoe moeten die maatregelen eruitzien?”, zegt Martien Schotsmans, directeur van het FIRM. “Voor kmo’s is de verplichting om een plan te ontwikkelen er niet, maar het is nog onduidelijk wat zij dan wel moeten doen. Aangezien er sancties staan op het niet-naleven van de zorgplichtwet, moet voor hen wel verder uitgewerkt worden hoe ze die wet dan moeten naleven.” 

Juridische bijstand voor slachtoffers

Het wetsvoorstel voorziet ook dat Belgische rechtbanken zaken kunnen behandelen van mensenrechtenschendingen die in het buitenland plaatsvinden. Slachtoffers kunnen dus in België een rechtszaak aanhangig maken, maar dat is in de praktijk niet altijd evident. Daarom raadt het FIRM aan om expliciet in de wet te vermelden dat slachtoffers toegang krijgen tot gratis juridische bijstand.

“De verplichtingen van staten inzake mensenrechten stoppen niet aan de grens. België heeft de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat Belgische ondernemingen ook in het buitenland de mensenrechten respecteren”, zegt Schotsmans. “Dat werd trouwens al eerder benadrukt door verschillende internationale mensenrechtencomités. Denk bijvoorbeeld maar aan het Comité voor economische, sociale en culturele rechten en het VN-Mensenrechtencomité.”

Lees het advies

naar boven